«МЮ»нинг собиқ ҳужумчиси, ҳозирда Норвегиянинг «Мёлде» клуби бош мураббийи Оле Гуннар Сулшер ҳадеб спорт нашрларида кўриниш беравермайди. Лекин қачонки унга яхши суҳбатдош топилиб, жўяли саволлар берилса, ҳеч қачон интервюдан бош тортмаган. Мисол учун, ФоурФоурТwо нашри мухбири баҳорнинг илк кунларида уни қидириб келганида, ёш мутахассис мухбирни очиқ чеҳра ва юзидан ҳеч аримайдиган ёқимли табассум билан қарши олди. Боз устига, Норвегия учун одатий бўлган салқинроқ шароитда музлаб қолган журналист мутахассиснинг ҳазилига сабаб бўлди: «Бизда, Норвегияликларда шундай нақл бор: «Ёмон об-ҳаво бўлмайди, шунчаки, кийим-бош чатоқ бўлиши мумкин».
- Айтингчи, сизга «Кулиб турган жаллод» лақаби ёқармиди?
- Мен бу лақабга қарши ҳеч нарса дея олмайман. Чунки у жуда ёқимли қилиб айтилган. Тўғри, премер-лигага ўтганимда, кўринишим ўсмирникига ўхшашини ўзим ҳам билардим. Лекин ўйин вақтида буни бутунлай унутиб, ўзимни жуда қаттиққўл тутардим. Яъни тўпни олиб қўйишга ишонсам, рақибимга нисбатан қўрқмай «подкат» ишлатардим. Лақаб менга ёрдам берганми? Мутлақо йўқ. Очиғини айтсам, болалигимдаёқ ривожланишим негадир жуда суст бўлган. Фақат 20-21 ёшга келибгина бўйим ўса бошлаган.
- Отангиз юнон-рум кураши бўйича чемпион бўлгани ростми? Балки кураш билан сиз ҳам шуғуллангандирсиз?
- Ҳа, чиндан ҳам отам чемпион бўлган. Мен ҳам 8 ёшдан 10 ёшимгача кураш машғулотларига қатнаганман. Аммо каминани нуқул елкадан ошириб ерга уришарди. Бошим оғриб, ўзимни жуда ёмон сезардим. Хуллас, кураш менга сира ёқмаган.
- Айтишларича, болалигингизда «Ливерпул»га мухлислик қилган экансиз?
- (кулиб) Бу борада сизга фақат қуйидагиларни айтишим мумкин: мен тирноғимнинг учидан сочимнинг учларигача «Манчестер Юнайтед» ишқибозиман. Ҳатто менинг қоним ҳам қип-қизил.
- Биринчи клубингиз - «Клаусененген»да битта ўйинда кўпи билан нечта гол ургансиз?
- Бир сафар нақ 14та гол урганман. Умуман олганда, бу клубда кўп марта голларимни нишонлаганман. Агар жамоамизнинг ўйини қовушавермаса, бир ўзим уч-тўрт ҳимоячини алдаб ўтиб, мақсадимга етардим. Очиғи, «Клаусененген»нинг мухлислари унчалик кўп эмасди, ўйинларни кўришга атиги 50-100 нафар томошабин келарди, холос. Аммо жамоамиз аҳил бўлиб, биз бир-биримизга қаттиқ боғланиб қолгандик.
- «Молде»га ўтганингиздан сўнг хориж клубларининг сизга қизиқишлари кескин кучайиб кетди...
- Ҳа, чунки мен бу клубдаги биринчи ўйинимда иккита, иккинчисида учта гол ургандим. Шундан сўнг Гамбургда Феликс Магат билан, кейинроқ Жованни Трапаттони билан учрашганман. У мени «Каляри»га олиб кетмоқчи бўлган. Шунингдек, «ПСВ» ва «Бавария»дан ҳам қизиқиш бўлган. Айтганча, «Ливерпул» ҳақида ҳам миш-мишлар пайдо бўлган, аммо бу жамоаларнинг ҳеч бири менга шахсан мурожаат қилишмаган. Албатта, «Манчестер Юнайтед» бундан мустасно.
- Сиз 1996 йили «МЮ»га кўчиб ўтгансиз. Ўшанда манчестерликлар Алан Ширерни сафга қўшиб олиш имконидан воз кечишган. Эҳтимол, «қизил иблислар» сизни деб шундай йўл тутишгандир?
- Ҳечам бунақа эмас. Ёдимда бор, Босс [Алекс Фергюсон] менга шундай деганди: «Дастлабки ярим йилда ўринбосарлар таркибида ўйнаб, Англияга кўникасан. Январдан бошлаб эса сени биринчи жамоага ўтказаман». Лекин шундай бўлиб чиқдики, мен ўринбосарлар таркибидаги илк ўйинда дублга эришдим. Бу орада Энди Коул кутилмаганда жароҳатга йўлиқди ва жамоа ҳужумчига муҳтож бўлиб қолди. Шу тариқа, «Блекберн»га қарши ўйинни асосий таркибда бошлаб, олтинчи дақиқадаёқ гол урдим. Умуман олганда, «Юнайтед»да жуда кўп голлар уришимни кўнглим сезганди. Чунки мен вазиятлардан қандай фойдаланиш кераклигини яхши ўзлаштиргандим. Машғулотларда, ҳатто дарвозабон йўқлигида ҳам тўпни фақат дарвоза устунига яқинроқ йўналтиришни машқ қилардим. Чунки бундай зарбани қайтариш жуда-жуда мушкул.
- Алекс Фергюсон қўли остида тўп суриш қандай?
- Роҳатнинг ўзгинаси! Биласизми, яқинда мен Патрис Эвра билан кўришиб қолдим. Унинг айтишича, «Ювентус»да ўйнаш - ишга боришдек гап экан. «Юнайтед»да бизни сиқиб, сувимизни олишарди, аммо сира бундай туйғуни ҳис қилмаганмиз. Чунки мураббий ҳар доим эркин бўлшимизни истарди. У жамоада адолатпарвар муҳит яратганди. Гиггз, Кантона, Кин, Шмайхел — биз клуб учун боримизни берардик. 2000 йилга келиб машғулотларимизнинг бориши ҳақида кундалик дафтар тута бошладим. Чунки Фергюсон ҳеч қачон кўп гапирмасди, лекин унинг кам сонли ҳар бир гапи муҳим бўларди.
- Кўпчиликнинг ёдида бор, сиз бир гал сўнгги дақиқалардаги ҳужумни қайтараман деб Роб Лининг оёғи остига ташлангансиз ва натижада майдондан четлатилгансиз. Шу ишни ҳозир шогирдларингиз амалга оширишса, нима бўлади?
- Йўқ, ҳеч қачон бунга йўл қўймайман. Ўшанда мен Роб Лини таъқиб қилганим рост. Унга етиб оламан деб ўйлагандим, аммо... Тўғри, майдондан четлатилсам ҳам, хавфли ҳужумнинг олдини олганим учун «Олд Траффорд» мени олқишлаган, лекин мураббийим эмас. Бу нохуш воқеадан сўнг Ферги шундай деганди: «Биз Манчестерда бундай ғалаба қозонмаймиз. Биз муваффақиятга ҳалоллик билан эришамиз». Бу гаплар менинг кўзимни очди. Бошқа мураббийлар балки бундай ҳолатда: «Баракалла, ўғлим», — дейиши мумкиндир, аммо Фергюсонга бундай ғалабанинг кераги йўқ эди.
- Терма жамоангиз билан ЖЧда Бразилиядек кучли жамоани енггансиз. Ўшанда қандай ҳиссиётлар бўлган? Нега Норвегия шундан бери бирор-бир айтарли натижага эриша олмаяпти?
- Биласизми, Норвегиядаги кўпгина маҳаллий клублар сунъий майдонда тўп суришади. Бу эса табиийки, ҳечам термамиз фойдасига ишламайди. Сунъий майдондаги футбол - баскетбол билан деярли бир хил. 1998 йилги ЖЧга келсак, ўшанда ҳаммаси мен учун жуда қизиқ ўтган: Марокашга қарши ўйиннинг танаффусида заҳирага олиндим. Иккинчи ўйинда негадир умуман майдонга туширилмадим. Лекин Бразилия термасига қарши учрашувни асосий таркибда бошладим. Эсимда бор, мазкур ўйин арафасида терманинг бир қисми эканимдан чексиз фахрланганман. Бразилия устидан қозонилган ғалаба эса халқаро ўйинлардаги фаолиятимнинг кулминатсияси эди.
- «МЮ»нинг «Ноттингем Форест»га қарши ўйинини эслаймиз... Сиз учрашув тугашига 10 дақиқа қолганида майдонга тушиб, тўртта гол ургансиз...
- О, бу кечагидек ёдимда... Мен майдонга тушишга тайёрланаётганимда шундай дейишганди: «Оле, биз 4:1 ҳисобида ютяпмиз. Эҳтиёт бўл, «мўжиза» яратма - шунчаки, тўпни ўзингда сақлаб тур». Мен эса ичимда шундай дедим: «Албатта!» Лекин ўйинга қўшилишим билан бирин-кетин вазиятлар юзага келаверди, гол уравердим. Айтмоқчиманки, мен ҳеч қачон тўпни шунчаки, ўзимда ушлаб юравермаганман. Ўша тўрт гол эса ҳаётимда муҳим ўрин тутади.
- 1999 йил, «Бавария»га қарши ЧЛ финали: ўшанда Фергюсон сизга нима деганди?
- Менга-ку, ҳеч нарса. Аммо у Тедди билан бутун танаффусни бирга ўтказиб, қулоғига тинмай бир нималарни гапирганди. Бу эса мени жуда хафа қилган. Ичимда ўйлагандим: «Мен ҳар доим заҳирадан ўйинга қўшилиб, 17та гол урдим. Нега Ферги менга ҳеч нарса демаяпти?» Кейин эса Тедди иккаламиз Фергюсон учун ғалабага йўл топдик. Қисқаси, қачонки сер ҳақида ўйласам, кайфиятим кўтарилаверади - у мана шундай мураббий эди.
- «Бавария» дарвозасига ўша голни ургач, нималарни ҳис қилгансиз?
- Биринчи бўлиб миямга келган фикр: «Оффсайдда эмасманми?» Ҳакамнинг ҳуштаги доим қўрқинчли, ахир. Гол инобатга олингач эса, калламда чинакам «хаос» бошланди. Хурсандчиликни қандай нишонлашни билмасдим. Натижада бунгача ҳеч қилмаган ишимни қилиб, голни тиззада сирғалиб нишонладим ва бўғинларим чўзилиб, терма жамоанинг икки ўйинини ўтказиб юбордим. Аммо ўша гол - бунга арзирди! Чемпионлар Лигасидаги ғалаба - ҳар қандай футболчининг орзуси. Тўғри, бунгача бир неча марта ўзимни ЧЛ финалида ғалаба голи муаллифи сифатида тасаввур қилиб кўрганман, аммо орзулар реалликка айлангач, бутунлай довдираб қолгандим. Хуллас, бу ҳиссиётни сўз билан таърифлаб бера олмайман.
- «Суперзахира» роли жаҳлингизни чиқармасмиди?
- Бу мени қониқтирарди. Албатта, мен мураббийимга кўпроқ ўйнашга арзишимни исботламоқчи бўлардим. Лекин сер каминани фақат керакли лаҳзалардагина майдонга туширарди. Табиийки, у жаҳлим чиқишини сезарди, аммо билардики, мен қачон майдонга тушсам, жамоа учун боримни бераман. Бу эса рақибларга таъсир ўтказарди: яъни, мен ўйинга тушишга тайёрланяпманми, рақибларда албатта, саросима бошланарди.
- «МЮ» учун 7-рақам - алоҳида аҳамиятга эга. Сиз эса бу рақамнинг бир эмас, учта соҳиби - Эрик Кантона, Девид Бекхем ва Криштиану Роналдулар билан тўп сургансиз. Уларнинг қай бири сиз учун қадрлироқ?
- (ўйланиб) «Манчестер Юнайтед»га келганимда, Кантона мен учун идеал ҳамкор эди. Клубдан кетаётганимда эса, Криштиану сайёрамизнинг энг кучли футболчиларидан бири бўлиб етишиши кўриниб турарди. Шундай экан, Девид Бекхемни эътироф этганим тўғрироқ бўлса керак.
- Бирор марта Рой Кин билан жанжаллашганмисиз?
- Бунақаси жуда кўп бўлган! Аслида биз Рой билан қалин дўстмиз. Аммо вақтида керагича тортишганмиз ҳам. Очиғи, баъзида унга бирор фикрни тўғри тушунтириш учун албатта, сўкинишга тўғри келарди.
- Қайси ҳимоячига қарши ўйнаш сиз учун қийин бўлган?
- Машғулотларда асосан Яп Стамга қарши ҳаракат қилардим. Чунки ундан ўтиб кетишнинг деярли имкони бўлмасди. Рио Фердинанд «Лидс»да ўйнаб юрган кезларда каминани жуда қийнаган. Умуман олганда, Марсел Десайи, Паоло Малдини, Фабио Каннаваро ва Тони Адамс каби кучли ва чаққон ҳимоячилар ҳар қандай ҳужумчига бошоғриғи бўларди.
- Миш-мишларга қараганда, ўғлингиз сизнинг эмас, Уейн Рунининг мухлиси бўлган экан. Шу ростми?
- (кулади) Ҳа, бу - рост! Ной ҳозир 15 ёшга тўлди. Ўша чоғларда эса 6 ёшли болакай эди-ю, отасини қандай ранжитишни биларди, шумтака!
- Катта футбол билан хайрлашганингиздан сўнг Норвегия термасини бошқариш имконига эга бўлгансиз. Нега таклифни рад этгансиз?
- Биласизми, мен ўшанда эндигина «Юнайтед»ни шуғуллантиришни бошлагандим. Таклифдан хабар топгач, Фергюсон менга: «Терма жамоада нима қиласан? Сен бу ишга 50 ёшдан кейин киришганинг яхшироқ», - деганди. Ўйлаб кўрсам, ҳар доимгидек, у ҳақ экан.
- Футболчиликдан мураббийликка ўтишдаги энг муҳим омил нима?
- «Мёлде»да мени бирин-кетин муваффақиятлар кутгани учун ортиқча муаммоларга дуч келмадим. Очиғини айтсам, мен жуда ўжар ва ўзининг фикрини маъқуллайверадиган одамман. Аксарият клубларда бундай мураббий узоқ ишлай олмайди. Бироқ «Мёлде»да футболчилар ҳам, раҳбарлар ҳам истакларимни тўлиқ бажаришгани учун қисқа вақтда барча билан тил топишиб кетдик. Шу пайтгача клуб миллий чемпионатда ғолиб чиқмаганди. Биргаликда эса биз икки марта олтин медалларни қўлга киритдик. Муҳими, ҳозирги «Мёлде» худди бизнинг давримиздаги «МЮ» каби, рақибга босим ўтказувчи ҳужумкор услубда ўйин кўрсатмоқда. Эҳтимол, ютуқларнинг боиси шундадир...
- Танланг: сиз ё Луи ван Гал қўли остида тўп сурасиз ёки ўзингизни оғзини катта очиб турган кашалот томон ташлайсиз?
- (кулади) Бир вақтлари сер Алекс ҳар бир ўйин олдидан бизга шундай дерди: «Майдонга чиқинг-да, футболдан роҳат олинг! Лекин бор имкониятингизни ишга солинг!» Мен «МЮ»ни мана шундай кўришни истардим. Бу жамоа футболчилари эркин ҳаракат қилишлари лозим. Лекин биз - одамлар ҳар хилмиз. Луи ван Галда мақтанишга арзийдиган тарихий натижалар бор. Шундай экан, уни танқид қилишга ҳақли эмасман.
- Нима деб ўйлайсиз, Раян Гиггз «МЮ» мураббийи бўла олармикан?
- Шак-шубҳасиз. Зеро «Манчестер Юнайтед» Раяннинг ДНКсига ҳам сингиб кетган. У мағлубиятга учрашни ёқтирмайдигина эмас, умуман, бу ҳақда билмайди ҳам. Бу эса мувамффақиятга эришишни истовчи инсонлар учун жуда фойдали.
- Нега шу пайтгача Англия клубларидан бирида иш бошламадингиз? Ёки «Кардифф»даги омадсизликлар сизни чўчитиб қўйганми?
- Олдинлари премер-лигада ишлаш - мақсадим эди. Лекин ҳозир бунга жиддий қарамайман: имкони бўлса - ишларман, бўлмаса - йўқ. Биз «Мёлде» билан Европа Лигасида гуруҳдан чиқдик, «Селтик»ни икки марта мағлубиятга учратдик, «Фенербахче»дан устун келдик, «Аякс»га ютқазмадик. Клуб учун мана шуларнинг ўзи ҳам катта муваффақият. Англия клубларига бўлган ҳурматни сақлаган ҳолда айтаманки, «Мёлде»даги ҳозирги ишим - чемпионшипдаги бирор-бир жамоани бошқаришдан кўра қизиқарлироқ. Имкони борича, сер Алекс Фергюсон ўгитларига таяниб, жамоам янада чиройлироқ, янада қизиқарлироқ ўйин кўрсатиши учун меҳнат қиламан.
- «МЮ»га мураббийлик қилиш ҳақида ҳеч ўйлаб кўрганмисиз?
- Оҳ, қани эди... Бу - «Манчестер Юнайтед»да тўп сурган барча собиқ футболчиларнинг энг йирик орзуси-ку...
Манба: www.manutd.uz