Вы на канале, созданном мною с целью сближения народов всего мира через изучение национальных языков. Меня зовут Давид Дасаниа. С сегодняшнего дня я начинаю один весьма интересный глобальный проект. Суть его сводится к составлению и объяснению общего словаря всех языков народов мира. Начинаю со своего родного (абхазского) языка.
Книга на абхазском языке звучит как «ашәҟәы» (ашвку́). Исконно абхазское слово. Слово состоит из следующих частей: а (приставка определённости) + шә (шв – от слова «ашәы», «ашвы́» – крашеный) + ҟәы (ку – от слова «аҟәра», «акура́» – сгибаться, сгорбиться). Таким образом, слово «ашәҟәы» (ашвку) распознаётся с помощью двух слов: «ишәу» (ишву́) – «то, что окрашено» и «иҟәу» (ику́) – «то, что сгорблено». Абазинская транскрипция слова – ашвкъвы́. Адыгская транскрипция – эшъукъу.
Пословицы и поговорки – Ажәаҧҟақәеи ажәаҧҵақәеи:
• Без книги, как без солнца, и днём темны оконца. Шәҟәыда мрадеиҧш иҟоуп, ҽынлагь ахышәқәа лашьцоуп. Швку́да мра́дэйпш и́коуп, тшы́нлаги ахы́швкуа лащцо́уп. Without a book, as without the sun, and the windows are dark during the day.
• Берегите книгу – источник знаний. Ашәҟәы шәеиҷаҳа – адыррақәа рхыҵхырҭа. Ашвку́ швэ́йтчаhа – ады́рракуа рхытзхырта. Take care of the book – the source of knowledge.
• В книге ищи не буквы, а мысли. Ашәҟәаҿы узышьҭалаша анбанқәа ракәӡам, ахәыцрақәа роуп. Ашвкуатжы́ узыщта́лаша а́нбанкуа ра́кудзам, аху́цракуа роуп. In a book, look not for letters, but for thoughts.
• В книгу вошли не все слова, в словах сказаны не все мысли. Ажәақәа зегьы ашәҟәы иагәыламлеит, ахәыцрақәа зегьы ажәақәа рыла иҳәам. А́жвакуа зеги́ ашвку́ йагу́ламлэйт, аху́цракуа зеги́ а́жвакуа ры́ла иhюа́м. Not all words are included in the book, not all thoughts are expressed in words.
• Волк терзает добычу, школьник – докучливую книгу. Ақәыџьма иаҧыхьашәаз аҧстәы еимнажәжәоит, аҵаҩы – игәыҧҵәагоу ашәҟәы. Аку́джма йапы́хяшваз апствы́ эймнажжво́ит, атзаю́ – игуптзва́гоу ашвку́. The wolf torments its prey, the schoolchild torments an annoying book.
• Выбирай книгу так, как выбираешь друга. Ашәҟәы аҩыза дшалухуа еиҧш иалх. Ашвку́ аю́за дша́лухуа эйпш йалх. Choose a book the way you choose a friend.
• Глядит в книгу, а видит фигу. Дахәаҧшуеит ашәҟәы, ибоит аҳампал. Да́хуапшуэйт ашвку́, ибо́йт аhампа́л.
• Говорит как книга. Ашәҟәеиҧш дцәажәоит. Ашвкуэ́йпш дчва́жвойт. Speaks like a book.
• Дом без книги – день без солнца. Аҩны шәҟәыда – амыш мрада. Аюны́ швку́да – а́мыш мра́да. A house without a book, a day without sun.
• Дом, в котором нет книги, подобен телу, лишённому души. Аҩны, ашәҟәы ахьыҟам, ахәамц еиҧшуп, аҧсы зыӷрам. Аюны́, ашвку́ ахи́кам, ахуа́мц э́йпшуп, апсы́ зыхра́м. A house without a book is like a body without a soul.
• Если книг читать не будешь, скоро грамоту забудешь. Ашәҟәқәа урмыҧхьалар, лассы аҩра-аҧхьара ухашҭуеит. Ашвкукуа́ урмы́пхялар, лассы́ аюра́-а́пхяра уха́штуэйт. If you don’t read books, you will soon forget to read.
• Золото добывают из земли, а знания из книг. Ахьы адгьыл аҟынтә иҵырхуеит, адыррақәа ракәзар, ашәҟәқәа рҟынтә. Ахи́ адгил акынт итзырхуэйт, адырракуа ракузар, ашвкукуа ркынт. Gold is mined from the earth, and knowledge from books.
• Иная книга обогащает, а иная – с пути совращает. Шәҟәык уарбеиоит, шәҟәык умҩахнаҟьоит. Швкук уарбэйойт, швкук – умъюахнакёйт. Another book enriches, and another leads astray.
• Испокон века книга растит человека. Наџьнатә аахыс ашәҟәы ауаҩы дазнарҳауеит. Наджна́т аахы́с ашвку́ ауаю́ дазнарhауэ́йт. From time immemorial, the book raises a person.
• Книга в счастье украшает, а в несчастье утешает. Абзабаан ашәҟәы уарҧшӡоит, арыцҳараан уажьжьоит. Абзаба́ан ашвку́ уа́рпшдзойт, ары́цhараан уа́жьжьойт. A book beautifies in times of happiness, and comforts in unhappiness.
• Книга для ума – что тёплый дождь для всходов. Ахшыҩ азы ашәҟәы – ахыҵыхқәа рзы иҟоу ақәа ҧха иаҩызоуп. Ахшы́ю азы́ ашвку́ – ахы́тзыхкуа рзы и́коу акуа́ пха йаю́зоуп. A book for the mind is like a warm rain for seedlings.
• Книга – книгой, а своим умом двигай. Ашәҟәы шәҟәуп, аха ухатә хшыҩ аус арула. Ашвку́ швкуп, аха́ ухат хшы́ю ау́с арула́. A book is a book, but move your mind.
• Книга – лучший подарок. Ашәҟәы – иреиӷьӡоу ҳамҭоуп. Ашвку – ирэйхдзоу hамтоуп. A book is the best gift.
• Книга подобна воде, дорогу пробьёт везде. Ашәҟәы аӡы иаҩызоуп, зехьынџьара амҩа ылнагоит. Ашвку́ адзы́ йаю́зоуп, зехи́нджяра а́мъюа ы́лнагойт. The book is like water, it will break the road everywhere.