«Қорғау-Астана» қорының басшысы Анна Рыль еліміздегі адам саудасына қатысты фактілермен бөлісті.
Елімізде адам саудасының құрбаны болғандардың басым бөлігі – 18-25 жас аралығындағы қыз-жігіттер. Не болмаса 30 жастан асқан азаматтар. Бізде негізі адамды қара жұмысқа салу «жақсы дамыған». 1 139 адам осының құрбаны болды. Ал жыныстық зорлық-зомбылықтың құрбаны 708 адам екен. Бұл дерек – 2004 жылдан 2019 жылға дейін санақ.
Ал Ішкі істер министрлігі Криминалдық полиция департаментінің басшысы Думан Таевтың сөзінше, хабар-ошарсыз кеткендердің саны бүгінде 1 200-ге жеткен. Оның 22-сі бала екен.
Жалпы, із-түссіз жоғалғандар дерегін іздеп табу қиын. Алайда «адам саудасының құрбанына айналып, құлдыққа түсуден ешкім сақтандырылмаған», – дейді «Қорғау-Астана» қорының басшысы Анна Рыль. Осы күнде адам саудасы өткір мәселеге айналды. Себебін қор басшысынан сұрауға тырыстық.
– Коронавирус пандемиясы бізді ғана емес, бүкіл әлемді дүрліктірді. Әрбір елдің экономикасына, хал-ахуалына әсер етті. Тіпті, қылмыстық әлемді сілкіп алды. Осы жағынан келгенде адам саудасына пандемияның әсері қандай болды?
– Шынын айтсам, ешқандай әсері болмады. Адам саудасының құрбаны болған жандар азайған емес. Қазір қылмыскерлер жағдайға байланысты ыңғайланып, ебін тауып алды. Бұрын қыз-келіншектер еркін көшеде жүріп, қалаған көлігіне отырып кездессе, бүгінде олардың қызмет көрсету үлгісі өзгерген, бәрі онлайнға көшкен. Әрине, бұрын да интернетті пайдаланатын. Бірақ қазіргідей тапсырыс беру, қызмет көрсету, ақысын төлеу онлайнға көшпеген еді. Сол жағынан қылмыскерді ұстау, қылмысты ашу қиынға соғып отыр. Бәрін жоққа шығаруға болмайды, шама-шарқынша жұмыс істеліп жатыр.
Оның үстіне, жезөкшелікпен айналысатындардың басым бөлігі – иммигранттар. Ал олардың көбі карантин кезінде шекарадан өте алмай, еліне оралмай қалды. Құрылыс жұмыстарының басылғаны болмаса, тоқтамады. Соған орай, ешқандай тексеріс те жоқ.
– Онлайн дегеніңіз қалай? Оның қандай да бір жолы бар ма?
– Қазір қыз-келіншектерді әдемілеп киіндіріп, бояп, танымайтындай етіп сәндеп жібереді. Сол күйде суретке түсіріп, сайтқа немесе Telegram каналға енгізеді. Кейбір жеңгетайларда кәдімгі клиенттік база жинақтап қойған. Суретті соларға жіберіп, тауарын жарнамалайды. Соңғы кезде Telegram каналы арқылы жұмыс істеу кеңінен таралды. Өйткені одан кімнің жұмыс істеп жатқанын анықтау қиын. Қажеті болса клиент каналға кіріп, тапсырыс қалдырады. Бірден байланысқа шыққан олар оның талап-тілегін біліп, өз шартымен таныстырады. Біреуі – қызды пәтеріне алдыртса, енді бірі өзге жерде кездеседі. Ал қызмет үшін ақысын Kaspi Gold немесе өзге терминал арқылы аудара салады. Арада қолма-қол ақша жүрмеген соң, жыныстық қатынас үшін төленді деуі дәлелсіз. Сонымен қатар Web модель секілді қызығушылық пайда болды. Оның құрығына жасөспірімдер ілініп жатыр.
– Web модель деген не? Ол қалай жұмыс істейді?
– Ол да интернет арқылы онлайн форматта өтеді. Мәселен, ер адам үйінде отырып алып, тапсырыс береді. Онда да жасөспірімдерге. Жеткіншекке ел алдында тиісіп, масқара болғаннан гөрі ешкім көрмейтін жерде тиіскені қолайлы емес пе?! Ал желінің арғы жағындағы қыз оның айтқанының бәрін екі етпей істейді. Баланың бұған кіруі – білместік. Себебі біз ашық қоғамда өмір сүреміз.
Бұрын баланы суретке түсіру үшін арнайы фотосалонға апаратын, кейін фотоаппарат болғанымен екінші біреу түсірмесе, өзін-өзі түсіре алмайтын. Қазір бәрі қолжетімді. Жасөспірімдер өз ортасында өзін-өзі суретке түсірмей тұрмайды.
Суретке түсу – мәдениетіміздің бір бөлігіне айналып, қанымызға сіңіп кеткен. Балалар өзін-өзі суретке еркін түсіре береді және үлкендерге еліктеп суретке әдемі түскісі келетіні тағы бар. Қызық үшін арасында иығын ашып, кеудесін жалаңаштап түсіп те жатады. Ол сурет біреуге жіберілмесе де, әлеуметтік желіге салынуы мүмкін. Ал оны кез келген адам көре алады. Сол көрген адамның фотоны қандай мақсатта пайдаланатыны белгісіз.
Кейбірі өзін-өзі қанағаттандыру мақсатында интернет арқылы түрлі сайттарға кіріп, жасөспірімдердің суретін іздейді. Оның арасында пайда тапқыш жеңгетайлар да бар. Олар сондай балаларды тауып алып, бастапқыда суретке түсіп жіберуін өтінеді. Артынан ашық суреттер не видео кетуі мүмкін. «Жаман ештеңе істеп жатқаным жоқ, жай ғана түстім ғой» деген бала орға түсіп жатады. Сол дүниелерді ата-анасына, елге жария саламын деп бопсалап, қорқытады. Міне, осының зардабы жасөспірім ұл-қыздарға тиеді.
Толық мәтін aikyn.kz сайтында жарияланды.