279-шы Қара пайым-сөз: Бүкіл ұлттық құндылықтарымызды нөмірлеп, инвентаризация жасағанның айыбы жоқ

Егер отбасымызда ұл-қыз өсіріп отырған болсақ Сіз бен біз уақыты келгенде бір дерлікте жоғарыда айтқан жігіттің үш жұртына айналатынымызды жақсылап түсініп алуымыз керек. Әлден бастап жігіттің үш жұрты болуға дайынбыз ба, лайықпыз ба, сол туралы ойланып жүруге тиіспіз. Өз жұртыңыз, қайын жұртыңыз және нағашы жұртыңыздың қай-қайсысы болсын, үшеуі де бір-біріне тәуелсіз түрде, жеті атадан құралатыны белгілі. 1928-33 жж. аралығындағы Ұлы ашаршылықта қазақтың көп әулеттерінің ошағының оты өшіп, ұрпақтар жалғастығы тоқтағаны белгілі. Қолдан жасалған осы кесір-кесапат пен зұлматқа душар болған қазақтың қазіргі кейбір отбасылары тек арғы түпкі аталары (мысалы, Арғын тайпасының ішіндегі Атығай не Қарауыл) мен бергі үш атасын ғана біледі. Осындай отбасылармен құда болғанда, түп тегін білмейтін отбасымен құда болдық деп қамығып «ескі жараның» аузын тырнамай, бұл жайға түсіністікпен қарауға тиіспіз. Атамыз қазақ «орнында бар оңалар» деп тегін айтпаған, еліміз-жеріміз аман болса, мұндай әулеттерде қайтадан жеті ата шежіресі түзілетіні белгілі. Бұл тек уақыттың ісі. Осы айтылғандардан келіп, «Туысқандық» ұғымының – әрбір қазақтың үш жұрты мен жеті ата ұғымынан құралатынын түсінеміз. Қазақтың туысқандық танымына қатысты туыстық және туыстық қарым-қатынастық атауларда көпшілік қазақтар толықтай келісетін бірізділік, ортақ атаулар қалыптасса, жеті атаға қатысты туыстық атауларда бірізділік сақталмай, әр әдебиетте әртүрлі жазылады. Әрбір автор жеті атаға қатысты өзі түзген туыстық және туыстық қарым-қатынастағы атауларды дұрыс деп санаса да, алдағы уақытта осы мәселе ұлт жанашырлары тарапынан тиянақты дұрыс зерттелуі керек. Төменде беріліп отырған қазақы туыстық атаулар мен туыстық қарым-қатынастағы атауларды ішінара «Күйеу келтір, қыз ұзат, тойыңды қыл»: Әдеби-этнографиялық таным. (Құрастырғандар: Б.Әлімқұлов, Е.Әбдіраманов). 238 б., 1994. ISBN 5-7090-0195-3., Сейіт Кенжеахметұлы., Қазақ халқының тұрмысы мен мәдениеті. – Алматы: «Алматыкітап баспасы», 2012. ISBN 978-601-01-1116-5 кітаптарынан және ғаламтордағы «https://kk.wikipedia.org/wiki/Жігіттің_үш_жұрты, https://kk.wikipedia.org/wiki/Жеті_ата, https://kk.wikipedia.org/wiki/Туыстық_атаулары» сайттарынан алдым. Жалпы «Қазақтың тоғыз танымы, сегіз сенімі және жеті жетістігі» атты жазбаларымдағы тақырыптарды нөмірлеп беруімнің бірінші себебі, тақырыпты зерттеуге ыңғайлылығы болса, екінші себебі күннен күнге күшейіп бара жатқан Жаһандану үрдісі барлық ұлттық мұраларымыздың атауларын бүгінгі жас ұрпақтың санасынан жаппай өшіріп жатыр. Осылай бей-берекет жалғаса берсе 50-100 жылдан кейін ұлттық ерекшелігімізді айқындайтын қазақы атауларды еуропа, АҚШ және т.б. елдер сияқты түгел ұмытып қалуымыз ғажап емес. Бұл қауіпті әлі халқымыз онша түсіне қоймағандықтан, болашақ апаттың алдын орап бүкіл ұлттық құндылықтарымызды ұмытып қалмас үшін нөмірлеп (инвентаризация) жасап жатқан жайым бар.