254-ші Қара пайым-сөз: Қазақтың Тоғыз Танымының – Бірінші Танымы мен Екінші Танымы туралы бірер сөз

Қазақтың Тоғыз Танымының – Бірінші Танымын «Қазақы тарих» деген тақырыппен кеше (2020 жылғы 14-қыркүйек, дүйсенбі) жарияладым. Қобалжығаным әлі басылған жоқ. «Алтын басты» интеллектуал оқырмандарымның кейбіреулері жазған жазбаларымды мұқият, асықпай, сабырмен оқып жатқан болуы керек. Әзірге ләм-мим деп пікір жазған жоқ. Ақырзаман ертең келейін деп тұрған жоқ, асығып қайда барамыз. Оның үстіне атамыз қазақ «Асыққан шайтанның ісі» деп айтқан. Пікірлеріңізді бір күннен кейін де, бір жылдан кейін де жазуға болады. Тек Алла Тағала бәрімізге ұзақ ғұмыр, мықты денсаулық берсін! «Қазақтың тоғыз танымы, сегіз сенімі және жеті жетістігі» атты жазбаларымның ішіндегі ең ұзақ жазылғаны осы «Бірінші Таным» деп атаған «Қазақы тарихы». Дәл қазір Сіздерге тым ұзақ жазба сияқты болып көрініп отырған «Қазақы тарихымның» көлемі, ақиқатында «Ғылым» баспасынан 1977-1980 жж. аралығында орыс тілінде 5 том болып жарық көрген «История Казахской ССР» («Қазақ КСР тарихы») тарихи монографиясының (бас редакторы А. Нусіпбеков) 1-томының 1-тарауынан да қысқа болып шығады. Егер барынша қып-қысқа етіп жазып, көне заманнан біздің дәуірімізге дейінгі уақытты (ХХІ ғасырдың 20-жылы) қамтыған 380 жолды оқып шыға алмасаңыздар, онда жоғарыдағы 5 томдық «Қазақ КСР тарихын» ешкім де оқыған жоқ деп түйін жасауға болады. Осы «Қазақы тарихтың 33 бөлімін» жазып шығу үшін тек соңғы бір ай ішінде оқыған әдебиеттер мен онлайн файлдардың тізімін осы жерге тізіп келтірсем, мүлдем шошып кетерсіздер деп әдейі келтірмей отырмын. Түнімен жарым-жартылай ұйықтап, «Facebook»-тағы парақшама жүктеуге дайындап қойған «Қазақтың Тоғыз Танымының – Екінші Танымын» қазір жүктегелі отырмын. Бұлай асығуымның себебі, кеше жариялаған «Бірінші таным» – әлсіз асқазанымыздың қорытуы қиын қазы-қарта, жал-жая мен дәмді тұздығы (соус) молынан салынып дастарханға тартылған «бешбармақ» (өзім туып-өскен Шәуілдірде «қамыр ауқат» деп айтады) болатын. Қазір жариялағалы отырған «Екінші таным» сол тойып жеген бешбармағымыз оңай қорытылуы үшін артынан дереу берілетін – ішіне құрт езілген сорпасы деп түсініңіз. Бұл алғашқы екі таным бір-бірін толықтырып тұратын және бір-бірінен бөліп ажырату қиын егіз ұғымдар. Бірінші таным – ежелгі тарихымызды қамтыса, екінші таным – ежелгі тарихымызбен сабақтасқан бүгінгі тарихымызды баяндайды. Сонымен не деймін, қабыл алыңыздар, құрметті оқырмандарым, ағайын-жұрт, бауырларым...