247-ші Қара пайым-сөз: Қазақы тарих танымының он екінші бөлімі:

120. Түркілер – Қыпшақ, Қаңлы, Қарлық, Ұйғыр, Қалаш деп аталған бес тайпа ел болды

121. Қыпшақтар – Дон, Еділ, Жайық өзендерінің арасында өмір сүрді

122. Қаңлылар – Иссык-кюл, Джулы (Жуалы) және Телаш (Талас) жағалауында өмір сүрді.

123. Үргенішті басқарған Тукуш-хан қаңлыдан шыққан Түркиян мырзаның қызына үйленді

124. Бұл некеден Султан-Мохаммед хан туылып, ол үлкен әскери жорықтар жасады

125. Үндістан, Андижан, Түркістан, Арабстан мен Румға дейінгі аумақ – Үргенішке бағынды

126. Султан-Мохаммед ханның қол астына 60 мың қаңлы өтіп, ислам дінін қабылдады

127. Түркиян мырзаның үлкен ағасы Хаммар-тегин Үргеніштің Даруғасы болды

128. Түркиян мырзаның кіші інісінің ұлы Инальчик Түркістан өлкесін билеп – Қайырхан атанды

129. Көк хан деген тағы бір қаңлы Бұқараны басқарды

130. Кейіннен Шыңғысханмен жауласу кезінде Таластағы бүкіл қаңлы жұрты қырғынға ұшырады

131. Қарлықтар – мұңғұлдың биік таулы аймақтарында өмір сүрді, халық саны аз болды

132. Шыңғысхан таққа отырғанда – Арслан-хан бастаған қарлұқтар оған бодан ел болып кірді

133. Мұңғұлдың Тукрату-Бузлук, Ускунлук-Тикрам және Кут-таг деген үш тауы бар

134. Осы үш таудың арасындағы он өзен жағасында өмір сүрген елді – Он ұйғыр елі деп атады

135. Он ұйғыр елін – Иль-илтырь деп дәреже берген Мингу-тай басқарды

136. Осы үш таудың арасындағы тоғыз өзен жағасында өмір сүрген елді – Тоғыз ұйғыр елі деп атады

137. Тоғыз ұйғыр елін – Кюль-иркин деген басшы басқарды

138. Үш жүз жылдай ынтымақтасып бірге тұрған ұйғыр елдері, артынан үш елге бөлініп кетті

а) Ұйғыр елінің бір бөлігі Биш Балыққа келіп егін егумен айналысты

ә) Ұйғыр елінің екінші бөлігі сол Биш Балықтың маңында мал бағумен айналысты

б) Үшінші бөлігі Ертістің жоғары ағысында балық, құндыз, бұлғын, сусар аулаумен айналысты

139. Шыңғысхан таққа отырғанда – Баурчик бастаған ұйғырлар оған бодан ел болып қабылданды

а) түркі тілін жақсы білетін және сандарды есептей алатын сауатты ұйғырлар көп болды

ә) ұйғырлар – Мавераннахр, Хорасан және Иракты билеген Шыңғысхан немерелеріне адал қызмет етті

140. Текрин (Мекрин) – Ұйғырлар еліне жақын орналасса да, олар ұйғырларға жатпайды

141. Шыңғысхан таққа отырғанда – Ченаныч бастаған текриндер оған бодан ел болып кірді

142. Оғыз ханның – Қырғыз деп аталған немересі болғаны белгілі

а) Киргиз және Кемкечут елі – Селенга, Айхара-Муран өзені, Абир және Сибир елін мекендеген

ә) Шыңғысхан таққа отырғанда – Урус-инал бастаған қырғыздар оған бодан ел болып кірді

б) мұңғұлдар мен көп тайпалар осы елде қалып, кейіннен «қырғыздар» болып аталып кетті

Қазақы тарих танымының он үшінші бөлімі:

143. Шыңғыс әлі хан емес кезде, тұңғыш жары қоңыраттың қызы Бурте-Кучин жүкті болатын

144. Меркіттің ханы Шыңғыс үйінде жоқ кезде, ұрын келіп Бурте-Кучинді алып кетті

145. Бурте-Кучиннің үлкен апасы Керейдің Унг-ханының әйелі болатын

146. Унг-хан Меркіттің ханымен дос болғандықтан, ол өзіне Бурте-Кучинді сұратып алды

147. Унг-хан Шыңғыстың әкесі Исукей-багадурмен де дос болған еді

148. Унг-хан Бурте-Кучин ордасына келген бойы оны бірден Шыңғысқа жөнелтті

149. Жарты жолда Бурте-Кучин ұл босанып, оны қамырдан жасалған бесікке бөледі

150. Шыңғыс сәби ұлын көріп «бізге құтты қонақ (жо[л]шы) келді» деп қуана қарсы алды

а) Қазақ тарихында із қалдырған Шыңғысханұлы Жошының туылуы осылай болды