ÖZEL OKUL ÜCRETLERİNİN İADESİ MÜMKÜN MÜDÜR?
Özel okul ücretlerinin iadesine ilişkin internet üzerinde çokça dezenformasyon bulunmaktadır. Bu yazıda bu konuya ilişkin hukuki bir zeminde cevaplar verilecektir. Her ne kadar; MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 56. Maddesine göre; eğitim ve öğretim yılı başlamadan kurumdan ayrılanlara, öğrencinin ödeyeceği yıllık ücretin yüzde 10 dışındaki kısmı veliye iade edileceği, eğitim ve öğretim yılı başladıktan sonra kurumdan ayrılanlara ise öğrencinin ödeyeceği yıllık ücretin yüzde 10’u ile öğrenim gördüğü günlere göre hesaplanan miktarın dışındaki kısmı öğrenci velisine iade edileceği yazsa dahi ortada Pandemi süreci dolayısıyla mücbir sebep olduğu için bu maddenin uygulanması hukuken uygun değildir. Bu süreçte işçi-işveren için, işyeri kiracıları için, yurtlar için özel kanuni düzenleme yapılmış olsa da özel okullara ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. Velilerin ücret iade talepleri yerinde midir? Okul ile veli aralarında hizmet sözleşmesi imzaladıktan sonra veli, para borcu, okul ise hizmet borcu ifa etme yükümlülüğü altına girmektedir. Lakin bulunduğumuz bu özel süreçte veliler ücret ödemişken veya ödemeye devam ederken okullar hizmetlerini ifa edememişlerdir. Özel okullar ücret iadesinden kaçınabilmek için online eğitim ve telafi eğitimi gibi hizmetler sunarak ileride dava açılması durumunda eğitim sunma borçlarını ifa ettiklerini ve bu sebeple ücret iadesi yapmayacaklarını ileri sürerek ellerini güçlendirmektedir. Yukarıda bahsetmiş olduğumuz yüzde 10 oranındaki ücret kesintisi ile ücretin iadesi durumun mevcut şartlar altında (Pandemi süresinde) uygulanmasının mümkün görünmese bile asıl önemli olan husus şudur ki; velilerle yapılan kayıt sözleşmesinde, sözleşmenin esaslı unsurunun “örgün eğitim” olması sebebiyle velilerin uzaktan eğitimi kabul etmemesi halinde özel okulların ücret iadesinden kaçınamayacaklarını söylemek yanlış olmayacaktır. Özel okulların online eğitim verdiklerini direterek ücret iadesi yapmamaları hukuka aykırıdır. Çünkü; MEB mevzuatı açısından özel okulların uzaktan eğitim faaliyetleri mevzuatta yer almamaktadır. Uzaktan eğitim, MEB tarafından geliştirilen EBA sistemi üzerinden yapılmaktadır ve sadece devlet okulu öğrencilerini destekleyici bir faaliyettir. Bu sebeple okulların adil bir oran ile ücret iadesi yapmaları kaçınılmaz olacaktır. Bu durumun ücretin tümünün iadesi olarak algılamak da yanlış olacaktır. Çünkü özel okullar da bu süreçte, personel maaşları, işyeri kirası gibi ödemeler yapmaya devam ederken, öğrencilere ait tüm ücreti iade etmesi durumunda ortada adaletsiz bir durum oluşacaktır. Lakin bir yandan da uzaktan eğitim veya telafi eğitimin, hizmetin kalitesi açısından örgün eğitimin yerini tutamayacağı da apaçık ortadadır. Bu sebeple bu yasal boşluk karşısında iade alamayıp mağdur olan tüm kanunda yazılı hak düşürücü süre veya zamanaşımı sürelerini kaçırmadan Türk Borçlar Kanunu 138. Madde uyarınca sözleşmenin güncellenmesini ve en azından kısmi ücret iadesine ilişkin dava açarak mahkemeden hakkaniyetli bir karar çıkması için profesyonel bir avukattan yardım almalarını şiddetle tavsiye ederim. 28.08.2020
Av. Mert KOZAN