АКШнын Ооганстандагы кырдаалды туруктуу абалга келтирүү боюнча аракети, бул милдетти жүзөгө ашырууда миллиарддаган долларларга карабай, иш оңунан чыкпай калды. Бул тууралуу Ооганстанды калыбына келтирүү боюнча АКШнын атайын башкы инспекторунун жаңы отчетунда айтылат (SIGAR).
Документте турукташтыруу программасына 2002-2017-жылдары 4,7 миллиард доллар бөлүнгөнү, мындан тышкары каражат бирдей жумшалбаганы белгилүү болду. Каражаттын чоң бөлүгү ооган багытындагы АКШнын жүзөгө ашкан стратегиясынын кайра кароодон кийин 2009-2011-жылдардагы долбоорлорго кеткен.
SIGARдын баасы боюнча, 2009-жылы жүргүзүлгөн өзгөртүүлөр Ооганстандагы кырдаалды өнүгүүсүнүн чындыкка коошпогон бааларынын пайда болуусуна таасир берди жана андан ары коопсуздук үчүн жоопкерчиликти жергиликтүү күчтөргө өткөрүп берүү менен бирге аскерлерди тез чыгып кетүүсү стабилдештирүү программасынын ийгиликтүүлүгүн камсыз кыла алган жок.
Изилдөөнүн авторлору жаңы стратегияны иштеп чыгуунун жүрүшүндө президент Барак Обама жана анын кеңешчилери Ирактагы аскердик компанияларын жетекчиликке алып, жергилиликтүү өзгөчөлүктөрдү эске албай койгон деген жыйынтыкка келишти.
“Алар аскерлерлин санына жана алардын географиялык максаттарына маани беришкен, бирок негизинен ооган өкмөтүнүн иш-аракетине жана жөндөмдүүлүктөрүнө байланыштуу коркунучтарга тынчсыздануу менен өтүштү, - деп белгиленет документте. – Мындан тышкары, карап чыгууга тийиш болгон стратегиянын келечеги кайра каралып чыккан эмес, анда президент аскерлердин чыгаруу мөөнөтүн болжолдонгон 10 жылдан 18 айга чейин кыскарткан”.
SIGAR өкүлдөрү турукташтыруу программаларына бөлүнгөн чоң суммалар жемкорлукка шарт түзгөндүгүнө, жумшалган аракеттердин натыйжасын ашырып жиберүүгө жана каражаттарды бөлүштүрүүнүн тегерегиндеги жаңжалдардын негизинде калктын бөлүнүүсүнө жана жардамдан алыс калган топтор тарабынан өкмөткө каршы күчтөрдү колдоого иш жүзүндө салым кошконуна көңүл бурушкан.
Ошондой эле, өлкөдөгү кырдаалды турукташтыруу боюнча иш-аракеттер НАТОнун катышуу мезгилинде гана жыйынтыктарды алып келгени, ал эми коалициялык күчтөр тазалоо иштеринен кийин аймактан чыгып кеткенден кийин, калтырылган райондордогу абал кайрадан ырбаганы жөнүндө отчетто белгиленген.
Муну менен, SIGAR жерлердеги кырдаалдарды жана талап болгон убакытты эсепсиз өткөргөн АКШнын Ооганстандагы абалды турукташтыруу боюнча стратегиясын негизсиз деп таап, аталган багытта жүргүзүлүп жаткан иш-аракеттердин ийгиликсиз аяктаганын баса белгиледи.