Найти в Дзене
TURFA OLAM

8 Март аслида кандай килиб байрамга айланган

Аеллар байрами,халкаро хотин кизлар куни дея кайд этилиб дуненинг купчилик мамлакатларида календарга конни ранги билан буяш яъни шу кунни дам олиш куни деб белгилаш уз узидан келиб чиккан эмас. Бу тугрисида жуда куп бир биридан чалкаш маълумотлар мавжуд. Мана улардан бири. 1908 йил 8 март куни Нью Йорклик тикув фабрикасида мехнат килувчи аеллар Нью Йорк кучаларига намоиш уюштириб чикишади. Бунга эса асосий сабаб диккат киламиз аеллар хукукларини эркакларники билан бир эмаслиги. Энг асосийси эса аелларга эркаклардан кам хак туланиши булган. Фактларга таянадиган булсак шу куннинг узида Нью Йорклик намоишчи аелларнинг сони бир тасаввур килинга 15 минга етган. Бирок 15 минг афсуски бу кун уларнинг бирорта хам талаби инобатга олинган эмас. Бу маълумотда сиз аеллар куни тарихининг яна бир шов шувли вокеасидан хабардор буласиз. 1910 йилда Дания пойтахти Копенгагенда Халкаро Аелларнинг 2 Конференцияси булиб утади. Унда агар конференцияни театр деб хисобласак бош кахрамон ролини комунист Клара

Аеллар байрами,халкаро хотин кизлар куни дея кайд этилиб дуненинг купчилик мамлакатларида календарга конни ранги билан буяш яъни шу кунни дам олиш куни деб белгилаш уз узидан келиб чиккан эмас. Бу тугрисида жуда куп бир биридан чалкаш маълумотлар мавжуд. Мана улардан бири. 1908 йил 8 март куни Нью Йорклик тикув фабрикасида мехнат килувчи аеллар Нью Йорк кучаларига намоиш уюштириб чикишади. Бунга эса асосий сабаб диккат киламиз аеллар хукукларини эркакларники билан бир эмаслиги. Энг асосийси эса аелларга эркаклардан кам хак туланиши булган. Фактларга таянадиган булсак шу куннинг узида Нью Йорклик намоишчи аелларнинг сони бир тасаввур килинга 15 минга етган. Бирок 15 минг афсуски бу кун уларнинг бирорта хам талаби инобатга олинган эмас.

-2

Бу маълумотда сиз аеллар куни тарихининг яна бир шов шувли вокеасидан хабардор буласиз. 1910 йилда Дания пойтахти Копенгагенда Халкаро Аелларнинг 2 Конференцияси булиб утади. Унда агар конференцияни театр деб хисобласак бош кахрамон ролини комунист Клара Четкин уйнаган. Айнан шу хоним ва унинг дугонаси Роза Люксембург бутун ер сайерасидаги аелларни оекка туришига сабаб булган десак муболага булмайди. Улар эркаклар ва аелларнинг хукукини бир хил булиши билан бирга бир йилда бир кунни аеллар куни дейилишига хам эришишган. Хуллас Кларанинг югур югурлари ва Европанинг купчилик мамлакатларидаги намоишлари 1911 йилнинг 19 март куни бирин аеллар байрамини эътибор беринг Германияда, Австрияда, Данияда ва Швейцарияда нишонланиши билан хотима топади.

-3

1913 йилнинг 2 март куни эса аеллар байрами Франция ва Россияда, 1913 ййилнинг 9 март куни Чехия, Венгрия, Австрия, Голлания ва Германияда кенг нишонланади. Аммо хозир бу гапимиз биламиз барча эркаклар екиб тушади буни ургу бериб айтган булардик. Уша пайтларда аеллар байрами хозиргидай гуллар, кимматбахо совагалар,автомобиллар, яхталар ва виллар бериб эмас кучага кулларига плакатлар олиб биз эркаклар билан тенгмиз деган намоишлар билан нишонланган. Энди 8 март кунига тухталамиз. 1914 йилда биринчи марта аеллар байрами 6 та мамлакатда бир хил кунда нишонланади. Бу хам булса 1914 йилнинг 8 март куни Австрия, Дания, Германия, Нидерландия, Россия ва Швейцарияда. Буни ургу бериб айтаколамиз. 1914 йилнинг 8 марти якшанбага аникроги дам олиш кунига тугри келиб колгани учун шу кун нишонланган. Энди асосийси. Халакаро Хотин кизлар куни 8 март куни деб 1921 йилдан бошлаб катъий белгиланган. Шундан буен бу кун тантанали равишда шодиена сифатида кенг нишонланади.

-4

8 март куни масаласини купчилик кишилар бошкача талкин килишади. Уларнинг назарида биринчи аеллар намоиши 1910 йилда Нью Йоркда тикув фабрикасининг аеллари томонидан эмас 1857 йилда Нью Йоркда фохишалар томонидан уюштирилган. Нима эмиш уша пайтда фохишалар кучага чикиб мамлакат маъмуриятидан денгизчиларга яхширок хак беришини ва улар фохишаларнинг хизматидан фойдалангандан кейин уларга пул тулай олишини сураб чикканмиш. Шуларга кушилиб 1894 йилнинг 8 март куни Парижлик фохишалар намоиш уюштирганмиш. Бирок бу фактлар нотугри. Аникроги хеч каерда факт еки манба билан исботланган эмас. Шундай экан 8 мартга уларни аралаштиришнинг кераги йук бизнингча. Сураган саволларингизга тулик булмасада жавоб бера олдик деган умид ила мавзуга хотима ясаймиз.