1950 сыл атырдьах ыйын 24 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас улууһун II Тыыллыма нэһилиэгэр Хаатылыма сэлиэнньэтигэр холкуостаах дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтүм. Ийэлээх аҕам инбэлиит буоланнар, оҕо сааспар кырыымчык олоҕу билэ улааппытым. 1952 сыллаахха оччотооҕу Ленин аатынан холкуос Өлүөнэ өрүс кытылынааҕы Ороссолуода учаастагар оҕуруот биригээдэтэ тэриллэн, онно көһөн киирэн олохсуйбуппут.
Онон оҕо сааһым оҕуруот үлэтин кытта ыкса сибээстээх. Оҕурсу, помидор, хаппыыста, хортуоппуй үүннэриитинэн дьарыктаммыппыт. Сири-буору хаһан, тарбаан, көөбүтэн, уоҕурдан, уу кутан, үүнээйини көрөн-истэн, бүөбэйдээн улааппытым. Аһаҕас сиргэ тиэрэ үүнэр оҕурсуну үүннэрэн, этэр курдук “кэһэ сылдьан” сиэн, хомуйан, эпчиргэлэһэн мөҕүллэр да этибит. Оҕуруоттан аһаан-таҥнан киһи-хара буоллахпыт.
Ийэбинэн эһэм, гражданскай сэрии биллэр дьоруойа, Кыһыл Сулус уордьаннаах Георгий Осипович Петров-Халлааскы көрбөт буолан миигин, 5-6-лаах уолу сирдьит оҥосторо. 3 лиитэрэлээх хомуллубут сыыҥкабай бөтүөнүгэр кыһыл арыгыны куттара-куттара ыалларынан сылдьан арыгылыыр буолара. Уһун күнү быһа мэскэйдэнэн, киэһэлик, кымньыы чэй саҕана, бэрэдэбиэс да, маҕаһыын оробуочайа Тойто оҕонньор да буочукалаах арыгыны сылаанганан кыайан оборбот буола холуочуйаннар, миигин оботтороллоро. Инньэ гынан чачайан, ыйыстан мин эмиэ итирэн хааларым. Ыһыы-хаһыы, ньуу-ньаа бөҕө, тиэрэ-таара үктэнии, иэхэй-маахай дайбаныы. Ол айдаана, мөҕүллүүтэ буолара. Бу оҕо сааһым биир сонньуйуулаах өйдөбүлэ.
Тыа оҕолоро булгуруйбат эбээһинэспитинэн киэһээҥи ыамҥа ынах хомуйуута буолара. Ол сылдьан дьоҕус түптэлэри үрдүнэн ойуоккалыы оонньуурбут. Биир киэһээ миигиттэн икки сыл аҕа Касьян диэн табаарыспынаан ынахтарбытын аҕалтаан баран, биһиги хотоммут аттыгар сыыр анныгар умтыллыбыт лэкэ саҕа уопсай түптэни ойуохха диэн буолла. Касьян ойдо, мин кини кэнниттэн ойобун диэммин, кытара сытар чохтоох түптэ хаба ортотугар атах сыгынньах батары түстүм. Инньэ гынан атахтарым тириитин буһараммын ус сайыны быһа биэлсэртэн мөҕүллэ-мөҕүллэ бэрэбээскилэнэн, өрө тэбэн баран сыппытым. Төрөппүттэрбиттэн да, атын да дьонтон үлтү мөҕүллэн, эмиэ умнуллубат өйдөбүл.
1957 сыллаахха Ороссолуода начаалынай оскуолатыгар, салгыы Тыыллыма 8 кылаастаах оскуолатыгар Лоомтукаҕа үөрэммитим. 1968 сыллаахха Майа орто оскуолатын бүтэрбитим. Оччолорго 9-10-с кылаастарга машиноведение диэн биридимиэт баара. Онон тыраахтыры үөрэтэн, тырахтарыыс идэлэммитим. Ленин аатынан сопхуос Ороссолуода отделениетыгар аармыйаҕа барыахпар диэри сылтан ордук тырахтарыыстаабытым. Кыһынын стоговоһунан ДТ-75 тыраахтырынан от состорорум, тутуу маһын трелевкалаан тиэйэрим, күһүн-саас бааһына сирин хорутарым, сайынын оҕуруокка ДДН носуоһунан уу ыстарарым.
1969-1971 сылларга аармыйаҕа танковай чааска сулууспалаабытым. Тырахтарыыс буолан, танканы холкутук баһылаабытым. Рота ыстаарсай механик-водителэ дуоһунастааҕым, старшай сержант сыбаанньалааҕым. Сулууспалаан бүтэрим үс ый хаалбытын кэннэ, младшай лейтенаннары бэлэмниир кууруска ыытан үөрэппиттэрэ. Онон икки сыл сулууспалаан младшай лейтенант сыбаанньалаах дембеллэммитим.
Эргиллэн кэлбиппэр, миигин Ороссолуодаҕа кулууп сэбиэдиссэйинэн анаабыттара. Хомсомуол алын сүһүөх тэрилтэтин сэкирэтээринэн талбыттара. Сүөһү иитиитигэр, сир үлэтигэр ыччат-комсомольскай биригээдэлэрин тэрийии, соцкуоталаһыыны сүрүннээһин, арааһынай култуурунай-сырдатар тэрээһиннэр бөҕө буолаллара. Оччолорго байааҥҥа оонньуурум, талааннаах дьону, ыччаты түмэн кэнсиэртиирбит, гостуруоллуурбут. Идэбинэн истиэнэ хаһыатын таһаарарым. Өһүргэнсии, хайҕаныы, сороҕор уолуктаһыы да буолара.
1972 сыллаахха сэтинньи ыйга оччолорго Омскай куораттан биэлсэр үөрэҕин бүтэрэн Ороссолуодаҕа ананан кэлбит нуучча кыыһынаан, Домнина Анналыын, таптаһан холбоспуппут.Кулуупка ыччат-комсомольскай сыбаайбатын тэрийэннэр ньиргитии кытаанаҕа этэ. Сыбаайбабыт кэнниттэн икки ый буолан баран, тохсунньу - 50-тан тахса томороон тымныытыгар Хаптаҕайга сельсэбиэппитигэр саахсаламмыппыт. Хаптаҕайдыырбытыгар сарсыарда килиэп таһар массыына лотоктарын быыһыгар кыбыллан, икки сибидиэтэллээх төрдүө буолан күөрэ-лаҥкы түһэрэн айаннаабыппыт. Төннөрбүтүгэр икки көстөөх сири туос сатыы бараахтаабыппыт. Аням эрэйдээх таҥаһа чараас буолан буорайбыта. Табаарыспынаан ыксаан саал былааттарбытын устан тобуктарын эрийэ баайбыппыт. Кэһэйээхтээбитэ.
1974-1976 сылларга кэргэним дойдутугар Омскайга тийэн олорбуппут. Сайдыылаах сири көрүөм-билиэм этэ диэн мин идиэйэбинэн. Онно байыаннай-авиационнай собуокка үөрэтэр комбинаттарыгар үөрэнэн токардаабытым. Оробуочай кылаас диэн тугун-ханныгын билбитим. Сыах үлэһиттэрэ атыҥыраабакка сүрдээҕин өйөөбүттэрэ, сүбэлээн-амалаан, икки сыл иһигэр 4-с разрядтаах токар буолбутум. Үйэлэрин тухары үлэлээбит кадровай оробуочайдар саамай үрдүк 6-с разрядтаах буолаллар. МИГ истребилеллэри, магнийынан аракыата чаастарын оҥорор буоламмыт, сүрдээх туочунай, микронугар тиийэ мээрэйдээһиннэринэн деталлары чочуйарбыт. Чертеһу үчүгэйдик ааҕар, өйдүүр буолуохтааххын. Соцкуоталаһыы түмүктэринэн ыстаныагым үрдүгэр “Сыах бастыҥ эдэр үлэһитэ” диэн вымпел иилиллэн турара.
1976-1984 сылларга СГУ байыаннай кафедратыгар авто-тракторнай циклгэ техфак устудьуоннарын үөрэтэр маастар быһыытынан үлэлээбитим. Ити сылларга кэтэхтэн ИФФ саха салаатыгар үөрэммитим. Петр Алексеевич Слепцов, Николай Климович Антонов, Николай Демьянович Дьячковскай, Гаврил Гаврильевич Филиппов, Иван Егорович Винокуров, Василий Никитич Протодьяконов курдук улуу учууталларым ийэ тылбыт күүһүн-кыаҕын, эгэлгэ дэгэттэрин билэргэ-өйдүүргэ, суруксуттуур дьоҕурбун сайыннарарга үөрэппиттэрэ-такайбыттара таах хаалбатаҕа.
1984 сыл күһүнүгэр өрөспүүбүлүкэтээҕи “Кыым” хаһыат кэрэспэдьиэнинэн үлэҕэ ылыллыбытым, хаһыатчыт идэтигэр, суруналыыстыкаҕа “Кыым” миэлиҥсэтэ” дэнэр кытаанах оскуоланы ааспытым. Баһылай Климентьевич Алексеев-Байҕал, Киргиэлэй Киргиэлэйэбис Нынныырап, Баһылай Баһылайабыс Ойуурускай-Тигээйи, Ньукулай Тэриэнтэйэбис Атлааһап, Баһылай Сэмэнэбис Сүөдэрэп-Сэмээр, Миитэрэй Баһылайабыс Кустуурап, Миитэрэй Ньукулаайабыс Ньукулаайап курдук, о.д.а. саха суруналыыстыкатын, сэбиэскэй-партийнай бэчээт аксакаалларын кытта бииргэ алтыһан, айан-үлэлээн үлэ-олох улахан оскуолатын ааспытым.
Икки сыл кэрэспэдьиэннээн баран, устунан хапытаалынай тутуу, бырамыысыланнас, тыа хаһаайыстыбатын отделларыгар сэбиэдиссэйдээбитим. Хомуньуус баартыйаҕа киирбитим, өссө ПУТЧ иннинээҕи партийнай кэмпириэнсийэҕэ ССКП Дьокуускай куораттааҕы кэмитиэтин чилиэнинэн талыллыбытым. 1986 сылтан ССРС, кэлин РФ Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэбин.
1990 сыл ахсынньыттан “Кыым” хаһыат утумнааччытынан буолбут “Саха сирэ”, “Советы Якутии” бырабыыталыстыба, Үрдүкү Сэбиэт хаһыаттарын холбоһуктаах эрэдээксийэлэригэр экэниэмикэ отделын эрэдээктэринэн анаммытым. 1992 сылтан кылаабынай эрэдээктэри солбуйааччынан, бастакы солбуйааччынан 20-тэн тахса сыл үлэлээбитим. Олох укулаата, өй-санаа, бэлиитикэ, дьаһалта-салалта тосту уларыйар кэмигэр дойдубут, дьоммут-норуоппут туһа диэн Дмитрий Кустуров, Иван Брызгалов, Егор Афанасьев, Семен Винокуров, Семен Горохов, Лука Колесов, Дмитрий Эляков курдук кырдьаҕас көлүөнэ, Прокопий Караканов, Тамара Корякина, Николай Крылов, Милан Афанвсьев, Михаил Слепцов, Николай Ылахов, Иннокентий Захаров курдук орто саастаах көлүөнэ, Борис Павлов, Иван Ушницкай, Стас Алексеев, Василий Никифоров, Дмитрий Филиппов, Татьяна Обулахова, Татьяна Маркова, Сардаана Баснаева, Альбина Избекова, Ирина Титова курдук эдэр, талааннаах суруналыыстар түмсэн кылаабынай эрэдээктэрбит Василий Кириллин, солбуйааччы эрэдээктэр Наталья Харлампьева салалталарынан хаһыат былааһы, норуоту ыкса түмэр, сибээстиир оруолун, соругун чиэһинэйдик, көнө сүрүннээхтик толорон барбыппыт. “Саха сирэ” бырабыыталыстыба хаһыата араас быыһык, түһүүлээх-тахсыылаах, мүһэлгэ-ыарахан кэмнэргэ норуотун кытта бииргэ олоҕу инники хамсатарга айан-тутан, үлэлээн-хамсаан кэллэ. Кырдьаҕас хаһыатчыт онуоха быһаччы кыттыгастаахпыттан улаханнык астынабын.