Кезінде қазақтан шыққан ғалым, тарихшы, этнограф және фольклоршы Шоқан Шыңғысұлы Уәлихан (бейнеде Шоқанның рөліндегі Нұрмұқан Жантөре) дін жайлы былай деген екен:
«Мұсылманшылық әзірге біздің сүйегіміз бен қанымызға сіңісе қойған жоқ. Ол келешекте халық жігінің айыру қаупін төндіреді»
Бұлай айтуына не себеп деп ойлайсыз? Ислам қазақ даласына шамамен Х ғасырда келді деп есептесек, қалайша ол XIX ғасырға дейінгі аралықта қазақ сүйегі мен қанына сіңісіп үлгермеген? Оған жалғыз себеп – қазақ халқының түп сенімі және сол сенімнен қалған салт-дәстүрлері. Ұлтымыздың салт-дәстүрлерінен Тәңіршілдіктің сарқыншақтарын байқау үшін аса көп білімнің қажеті жоқ. «Тәңіршілдік – ата-бабамыздың ұстанған діні» деп айтып жатамыз, алайда біз ол дінді әлі де ұстанып келеміз. Иә, иә. Мен Америка ашып отырған жоқпын. Оған дәлел өте көп. Жай ғана мына бір үш сөзді талдап көрейік: «Отбасы, отағасы, отанасы». Бұл сөздердегі оттың не қатысы бар деп ойлайсыз? Жауабы – Тәңіршілдік. Ата-бабамыз отты қасиет тұтқандығы бәрімізге аян. Бұдан бөлек жеті шелпек пісіруіміз де сол Тәңіршілдіктен қалғандығы құпия емес, оны қазақтар «иіс шығару» деп атаған-ды. Демек шелпек пісірудің Исламмен еш қатысы жоқ. Керісінше пісірілген жеті шелпекке Құран оқу арқылы бұл рәсімді исламдандырып алғамыз. Сол себепті қазір біздің ұстанып жүрген дініміз - Тәңіршілдік пен Исламның біте қайнасып, ұласуынан пайда болған сенім. Ғылымда тіпті «Либерал ислам» не «Еуроислам» деген терминдер бар. Исламның бұл түрін ұстанушылар консерватив исламмен салыстырғанда еркін.
Сондай-ақ жаңа түскен келіннің алғаш рет үй табалдырығын аттағанда от жағып, оның үстіне май құйып, лаулатуы да соған дәлел. Сол кезде "Тәңір отымызды өшірмесін, лаулатсын! От анамыз қолдасын!" деген сөздер айтылған. Адыраспан тұтатып аластау, қамшымен аласатау, бойтұмар тағу, әруаққа сыйыну, тасаттық беру, күн жайлату, Қыдыр ата мифтік бейнесінің құт әкелеріне сенім білдіру сияқты салт-дәстүрлеріміз бен наным-сенімдеріміз Тәңіршілдіктің айқын сарқыншақтары.
Бұл дәлел де жетпесе, басты дәлелді келтірейін. Ол шаңырақ. Сөзіме сенбейтін шығарсыз, алайда ол ақиқат. Тексеру үшін Google Атама «Тәңіршілдіқ» не «Тенгризм» деп іздеу салып көріңіз. Мәсіхшілдік десе бірінші кезекте ойымызға крест, Ислам десе жарты ай бейнесі, ал яһудилік десе Дәуіттің жұлдызы оралады. Дәл сол сияқты Тәңіршілдік белгісі – шаңырақ болған.
Бұның барлығын не үшін айтып отырмын? Аталған дүниелердің бәрі – Аллаға серік қосу болып табылады-мыс, ағайын. Қазір қазақтар намазын қаза қылмай, тілдерін "ИншаАллах, МашАллах, халал, харам" сынды сөздермен былғап, барынша арапқа ұқсағысы кеп ежеп (хиджаб) киіп жүр. Ежепке көніккен едік, енді кей бірі арап тілін оқып, тіпті ерлер араптың күйфиесін тартып жүр. Біз қанша жерден тырыссақ та, Әбдіғапар Сыманыптың арманындағы мұсылман болып кете алмаймыз, ол үшін ұлтымыздан бас тартуымыз керек. Оның мақсаты да сол. Бір ғана айтарым, ұлт та, дін де жойылып кетсе де, адамдық қасиетімізді жоғалтпайық. Бірінші кезекте адам болып қалу керек.