255-ші Қара пайым-сөз: Қазақтың тайпа-руға бөлінуінің екі жақсы және бір жаман жағы бар

Қазақ халқын – тайпа мен рулардан тыс қарастыру мүмкін емес. Таза «мәңгүрт» болып кеткендері болмаса, былайғы қазақтың ішінде өз руын білмейтін қазақ жоқтың қасы. Геометрия ғылымындағы А мен Б нүктелерінің арасындағы сызықтың (таяқтың) екі ұшы болатыны сияқты, қазақтың тайпа-руға бөлінуінің екі жақсы және бір жаман жағы бар. Бірінші жақсы жағы: Шыңғысхан әскерінің жаудан жеңілмеуінің үлкен құпиясы оның қару-жарағында емес (дәл сондай қару дұшпанында да болған), сарбаздарының кіші ру-ру-тайпа бойынша құрылуында болатын. Мысалы, ондық топ (взвод) – кіші рудан, жүздік топ (рота) – рудан, мыңдық топ (батальон не полк) – тайпадан жасақталатын. Осы үрдіс Қазақ Ордасы кезінде де мықтап сақталды. Туысқандар тобы (взвод-рота-батальон-полк) дұшпанмен бетпе-бет келгенде, туыстық сезіммен байланған сарбаздардың жаудан сескеніп шегінуі, қашуы мүлде болмайтын. Керісінше сарбаздар туыстарын қорғап қалу үшін өзінің қасық қанын да, жанын да аямайтын. Сол себепті атамыз қазақта «У ішсең руыңмен іш» деген сөз қалған. Бұл жайды соңғы 75 жылда соғыс көрмеген бүгінгі ұрпақ ұмытса да, мыңдаған жылдар бойы үзілмей, ұрпақтан-ұрпаққа өткен қазақтың қаны (гені) ұмытқан жоқ. Екінші жақсы жағы: Туыстас түркі-моңғол тайпалары қандарын (генін) таза ұстау үшін жеті атаға дейін қыз алыспайтын болған (бұл дәстүр әлі де бар). Сол себепті ата-бабаларымыздан «Жеті атасын білмеген – жетесіз» деген сөз қалған. Бір жаман жағы: Кейбір ғалымдар айтып жүргендей, қазақтың (ұлы, орта, кіші) үш жүзге бөлінуін дұшпандарымыз ойлап таппаған. Бұл төменде баяндалған «Қазақы тарихтағы» Оғыз хан заманында пайда болған «Боз оқ» және «Үш оқ» деген ұғымға қатысты пайда болған. Бірақ арғы түркі-моңғолдар мен бергі қазақтар заманында, қарудың күшімен жеңе алмаған дұшпандарымыз, тайпа-руларды бір-бірімен қырылыстыру үшін «пәлен тайпа сендерді «тексіз» (жеті атасын білмейді) деп айтты» деген сөзбен шағылыстырып, тұтас ел арасында талай қантөгіс соғыстың болғаны шындық. Мұның бәрі өткен тарихта болды, ол енді жаңа тарихта қайталанбасын деп Құдайдан тілейік!